Carta akaun perniagaan kecil ialah senarai akaun berkod yang digunakan untuk mengasingkan setiap transaksi, dikumpulkan sebagai aset, liabiliti, ekuiti, pendapatan dan perbelanjaan. Pastikan ia ringkas, dan beri akaun sendiri kepada SST, potongan gaji berkanun, akaun pengarah dan kos jualan, supaya penyata untung rugi, kunci kira-kira dan pengiraan cukai anda kekal kemas.
- Carta akaun ialah senarai kategori berkod dalam buku akaun anda; setiap laporan dibina daripadanya.
- Kumpulkan akaun sebagai aset, liabiliti, ekuiti, pendapatan dan perbelanjaan, masing-masing dengan blok kod sendiri.
- Asingkan SST, KWSP, PERKESO, SIP dan PCB perlu dibayar serta akaun pengarah dalam akaun masing-masing.
- Pisahkan kos jualan daripada perbelanjaan operasi supaya margin untung kasar kelihatan setiap bulan.
- Beri susut nilai, keraian dan denda akaun sendiri supaya pelarasan cukai cepat dan tepat.
Apakah itu carta akaun?
Carta akaun ialah senarai akaun berkod yang digunakan untuk mengasingkan setiap transaksi dalam buku akaun anda: bank, jualan, sewa, gaji, pinjaman dan sebagainya. Bayangkan ia seperti laci berlabel dalam kabinet fail. Setiap jualan, bil atau bayaran masuk ke dalam satu laci sahaja, dan laporan anda hanyalah jumlah setiap laci.
Setiap akaun ada kod, nama dan kumpulan. Kumpulan menentukan di mana akaun itu dilaporkan: aset, liabiliti dan ekuiti membentuk kunci kira-kira, manakala pendapatan dan perbelanjaan membentuk penyata untung rugi. Jika carta akaun bercelaru, semua laporan yang dibina daripadanya juga bercelaru.
Tiada undang-undang yang memberi anda carta akaun siap. Anda menyusunnya sendiri mengikut perniagaan, dan perisian perakaunan biasanya disertakan dengan templat yang boleh diringkaskan. Kebanyakan PKS swasta di Malaysia menyediakan penyata kewangan di bawah MPERS (Malaysian Private Entities Reporting Standard), jadi carta yang tersusun membolehkan akauntan menyediakan penyata akhir tahun tanpa menyusun semula setiap akaun. Jika anda baru bermula, baca dahulu panduan asas simpan kira untuk perniagaan kecil.
Apakah lima kumpulan akaun?
Setiap akaun tergolong dalam salah satu daripada lima kumpulan, dan setiap kumpulan diberi blok nombor sendiri, jadi jenis akaun boleh dikenal pasti daripada kodnya.
| Kumpulan | Apa yang direkod | Contoh akaun PKS | Laporan | Kod |
|---|---|---|---|---|
| Aset | Apa yang dimiliki, atau yang terhutang kepada perniagaan | Akaun bank, tunai runcit, penghutang perdagangan, deposit, inventori, peralatan, kenderaan | Kunci kira-kira | 1000-an |
| Liabiliti | Apa yang perniagaan berhutang | Pemiutang perdagangan, akruan, SST perlu dibayar, KWSP, PERKESO, SIP dan PCB perlu dibayar, pinjaman, sewa beli, amaun terhutang kepada pengarah | Kunci kira-kira | 2000-an |
| Ekuiti | Kepentingan pemilik | Modal saham, untung tertahan (pemilik tunggal: akaun modal dan ambilan) | Kunci kira-kira | 3000-an |
| Pendapatan | Apa yang diperoleh perniagaan | Jualan, pendapatan perkhidmatan, pendapatan lain | Untung rugi | 4000-an |
| Perbelanjaan | Kos untuk menjana pendapatan itu | Kos jualan, gaji, sewa, utiliti, susut nilai, faedah | Untung rugi | 5000-an hingga 8000-an |
Banyak carta membahagikan perbelanjaan kepada dua blok: kos jualan (5000-an) untuk kos yang naik turun terus mengikut jualan, seperti belian stok, kos penghantaran belian dan subkontraktor, dan perbelanjaan operasi (6000-an hingga 7000-an) untuk kos menjalankan perniagaan seperti sewa dan gaji. Pembahagian inilah yang menunjukkan untung kasar anda, jadi pastikan ia betul sejak hari pertama.
Bagaimana rupa contoh carta akaun?
Berikut ialah contoh carta untuk sebuah syarikat perdagangan kecil (Sdn Bhd) di Lembah Klang. Jadikan ia titik permulaan: buang apa yang tidak akan digunakan, dan tambah akaun hanya jika laporan benar-benar memerlukannya.
Akaun kunci kira-kira
| Kod | Akaun | Nota |
|---|---|---|
| 1000 | Bank – akaun semasa (berakhir 1234) | Satu akaun bagi setiap akaun bank sebenar; tambah 1010, 1020 untuk yang lain |
| 1030 | Kutipan kad dan e-dompet | Jualan yang sudah dikutip tetapi belum masuk ke bank |
| 1050 | Tunai runcit | Diisi semula kepada jumlah tetap |
| 1100 | Penghutang perdagangan | Invois pelanggan yang belum dibayar |
| 1150 | Deposit dan prabayar | Deposit sewa dan utiliti, insurans yang dibayar awal |
| 1200 | Inventori | Stok belum dijual, pada harga kos |
| 1500 | Peralatan pejabat – kos | Asingkan kos dan susut nilai bagi setiap kelas aset |
| 1510 | Peralatan pejabat – susut nilai terkumpul | |
| 1520 | Kenderaan bermotor – kos | |
| 1530 | Kenderaan bermotor – susut nilai terkumpul | |
| 2000 | Pemiutang perdagangan | Bil pembekal yang belum dibayar |
| 2100 | Akruan | Kos yang sudah berlaku tetapi belum dibilkan |
| 2200 | SST perlu dibayar | Hanya jika berdaftar dengan JKDM |
| 2300 | KWSP perlu dibayar | Bahagian pekerja dan majikan, sehingga dibayar |
| 2310 | PERKESO dan SIP perlu dibayar | |
| 2320 | PCB perlu dibayar | Cukai yang dipotong daripada gaji |
| 2400 | Amaun terhutang kepada pengarah | Akaun semasa pengarah |
| 2500 | Sewa beli perlu dibayar | |
| 2600 | Pinjaman bank | |
| 2700 | Cukai pendapatan perlu dibayar | |
| 3000 | Modal saham | Pemilik tunggal guna akaun modal |
| 3100 | Untung tertahan | Keuntungan terkumpul tahun-tahun lepas |
Akaun untung rugi
| Kod | Akaun | Nota |
|---|---|---|
| 4000 | Jualan | Pecahkan ikut barisan produk hanya jika anda akan menyemaknya |
| 4100 | Pendapatan perkhidmatan | |
| 4900 | Pendapatan lain | Faedah diterima, keuntungan sekali sahaja |
| 5000 | Belian stok | Diselaraskan dengan stok awal dan stok akhir |
| 5100 | Kos penghantaran dan duti atas belian | Sebahagian daripada kos barang |
| 5200 | Subkontraktor dan buruh langsung | |
| 6000 | Gaji dan upah | |
| 6010 | Caruman majikan KWSP, PERKESO dan SIP | |
| 6100 | Sewa premis | |
| 6200 | Utiliti dan internet | |
| 6300 | Pengiklanan dan pemasaran | |
| 6400 | Yuran profesional | Audit, ejen cukai, setiausaha syarikat |
| 6500 | Keraian – pelanggan dan pembekal | Diasingkan untuk tujuan cukai |
| 6510 | Kebajikan dan majlis kakitangan | Diasingkan daripada keraian pelanggan |
| 6600 | Pembaikan dan penyelenggaraan | |
| 6700 | Caj bank dan yuran merchant | |
| 6800 | Susut nilai | |
| 6900 | Denda dan penalti | Tidak boleh ditolak untuk cukai |
| 7000 | Faedah pinjaman dan sewa beli | Faedah sahaja, bukan bayaran pokok |
| 8000 | Perbelanjaan cukai pendapatan |
Bagaimana menyusun carta akaun langkah demi langkah?
- Senaraikan soalan yang anda mahu dijawab setiap bulan: jualan mengikut barisan utama, margin untung kasar, kos-kos besar, berapa pelanggan berhutang dan berapa anda berhutang.
- Mulakan dengan templat ringkas, seperti contoh di atas atau templat asal perisian perakaunan anda, dan buang apa yang tidak akan digunakan.
- Beri nombor mengikut blok dengan jarak (1000, 1010, 1020…) supaya akaun baharu boleh diselitkan tanpa menukar nombor.
- Wujudkan satu akaun bagi setiap akaun bank, e-dompet dan kutipan kad, supaya setiap satu boleh disesuaikan dengan penyatanya sendiri.
- Tambah akaun berkanun yang diperlukan: SST perlu dibayar jika berdaftar, KWSP, PERKESO dan SIP perlu dibayar, PCB perlu dibayar, dan akaun pengarah.
- Namakan dan terangkan setiap akaun secara konsisten. Nyatakan apa akaun itu, seperti "Bank – akaun semasa (berakhir 1234)", bukan nama timangan, dan tambah penerangan satu baris supaya semua orang yang merekod menggunakannya dengan cara yang sama.
- Semak setahun sekali dan gabungkan akaun yang jarang bergerak. Buat perubahan pada awal tahun kewangan, dan nyahaktifkan akaun lama, jangan padam.
Dua perkara tidak perlu ada dalam carta akaun. Pelanggan dan pembekal individu dijejak dalam senarai penghutang dan pemiutang, bukan sebagai akaun berasingan. Jika anda ada beberapa cawangan atau projek, gunakan tag cawangan atau projek (jika perisian anda menyediakannya) dan jangan salin setiap akaun perbelanjaan untuk setiap cawangan.
Satu semakan pantas: akaun yang menunjukkan baki berlawanan dengan kebiasaannya, seperti penghutang perdagangan negatif, biasanya bermaksud satu bayaran tidak dipadankan dengan invoisnya. Penyesuaian bank setiap bulan cepat mendedahkan masalah seperti ini.
Akaun mana yang mesti sentiasa diasingkan?
Sesetengah baki sebenarnya bukan milik anda, dan ada yang mengubah cukai anda, jadi ia perlu akaun sendiri dan tidak boleh ditenggelamkan dalam akaun umum.
- SST perlu dibayar. Jika anda berdaftar, cukai jualan atau cukai perkhidmatan yang anda kenakan dipegang untuk JKDM, bukan pendapatan anda. Rekodkannya dalam akaun liabiliti sendiri; bakinya patut sepadan dengan penyata SST-02 yang difailkan setiap dua bulan. Baca panduan pendaftaran SST untuk had pendaftaran.
- KWSP, PERKESO, SIP dan PCB perlu dibayar. Potongan gaji pekerja dan bahagian majikan disimpan di sini sehingga dibayar selewat-lewatnya pada 15 haribulan bulan berikutnya. Selepas bayaran, bakinya patut kembali kosong; baki yang terus bertambah menandakan bayaran tertinggal atau tidak sepadan. Panduan gaji kami menerangkan kadarnya.
- Akaun pengarah. Gunakan satu akaun untuk wang yang bergerak antara syarikat dan pengarah: kos peribadi yang dibayar oleh syarikat, kos perniagaan yang dibayar sendiri oleh pengarah, dan wang yang dipinjamkan oleh pengarah. Ini mengelakkan perbelanjaan peribadi bercampur dengan perbelanjaan syarikat; lihat cara asingkan wang perniagaan dan peribadi.
- Pinjaman dan sewa beli. Hanya faedah ialah perbelanjaan. Bahagian pokok dalam setiap ansuran mengurangkan baki pinjaman.
- Aset tetap. Mesin espresso bernilai RM15,000 atau van penghantaran ialah aset, bukan kos pembaikan atau belian stok. Susut nilai mengagihkan kosnya sepanjang tempoh penggunaannya.
Bagaimana carta akaun menjadi penyata untung rugi dan kunci kira-kira?
Akaun pendapatan dan perbelanjaan dijumlahkan menjadi penyata untung rugi bagi tempoh itu; pada akhir tahun, akaun-akaun ini ditutup ke untung tertahan dan bermula semula dari kosong. Akaun aset, liabiliti dan ekuiti pula membawa baki ke hadapan dan membentuk kunci kira-kira.
Contoh: bulan September sebuah kafe di Lembah Klang, terus daripada akaunnya.
| Kod | Akaun | RM |
|---|---|---|
| 4000 | Jualan | 60,000 |
| 5000 | Belian makanan dan minuman (kos jualan) | (21,000) |
| Untung kasar (65%) | 39,000 | |
| 6000–6010 | Gaji dan caruman majikan | (18,100) |
| 6100 | Sewa | (8,000) |
| 6200 | Utiliti | (2,600) |
| 6700 | Caj bank dan yuran merchant | (900) |
| 6800 | Susut nilai | (1,200) |
| Untung bersih | 8,200 |
Jika kafe itu merekod belian makanan dalam akaun perbelanjaan am, untung bersih masih RM8,200, tetapi margin untung kasar 65% akan hilang daripada pandangan. Margin inilah yang paling awal jatuh apabila saiz hidangan bertambah atau pembekal menaikkan harga, sebab itu kos jualan wajar ada blok sendiri. Untuk membaca laporan ini dengan yakin, lihat cara baca penyata untung rugi dan kunci kira-kira, dan untuk pek laporan bulanan yang dibina daripadanya, akaun pengurusan untuk PKS.
Bagaimana carta akaun yang baik memudahkan pengiraan cukai?
Ejen cukai anda bermula daripada untung perakaunan dan membuat pelarasan bagi item yang dilayan secara berbeza oleh peraturan cukai. Jika item ini sudah berada dalam akaun sendiri, pelarasan dapat dibuat dengan cepat tanpa menyemak resit satu demi satu. Prinsip umum di bawah Akta Cukai Pendapatan 1967 adalah seperti berikut:
| Simpan dalam akaun sendiri | Prinsip cukai umum |
|---|---|
| Susut nilai | Ditambah balik; elaun modal dituntut atas aset yang layak |
| Keraian pelanggan dan pembekal | Kebanyakan keraian perniagaan hanya 50% boleh ditolak |
| Kebajikan dan majlis kakitangan | Majlis kakitangan, seperti makan malam tahunan, antara pengecualian yang disenaraikan bagi sekatan 50% itu |
| Denda dan penalti | Tidak boleh ditolak |
| Perbelanjaan peribadi pemilik | Tidak boleh ditolak; letakkan dalam akaun pengarah atau ambilan |
Contoh: lejar sebuah syarikat perkakasan di Pulau Pinang menunjukkan susut nilai RM12,000, keraian pelanggan RM6,000, majlis makan malam tahunan kakitangan RM2,500 dan saman trafik RM300 untuk van syarikat. Oleh sebab setiap satu ada akaun sendiri, ejen cukai nampak dengan sekali pandang apa yang perlu dibuat: tambah balik susut nilai RM12,000 (dan tuntut elaun modal secara berasingan), tambah balik separuh keraian (RM3,000) dan tambah balik denda RM300, manakala majlis kakitangan tidak disekat. Jumlahnya RM15,300 tambah balik, dikenal pasti tanpa membuka sekeping resit pun. Ejen cukai anda akan mengesahkan layanan akhirnya; untuk peraturan yang lebih luas, lihat perbelanjaan perniagaan yang boleh ditolak cukai.
Bagaimana WeCount membantu
WeCount mengendalikan simpan kira bulanan untuk PKS Malaysia menggunakan carta akaun yang jelas, dengan kos jualan, SST, baki caruman berkanun dan akaun pengarah diasingkan. Setiap bulan, pasukan kami merekod jualan dan belian, menyesuaikan setiap akaun bank, menjejak penghutang dan pemiutang, serta menyediakan laporan pengurusan berdasarkan struktur itu. Pada akhir tahun, akauntan dan ejen cukai anda menerima lejar yang kemas dan berlabel jelas, bukan satu longgokan perbelanjaan am. Perkhidmatan audit, ejen cukai dan perakaunan profesional yang dikawal selia disediakan melalui rakan kongsi yang diberi kuasa sewajarnya apabila diperlukan. Lihat perkhidmatan simpan kira bulanan kami.
Soalan lazim
Adakah carta akaun standard untuk syarikat di Malaysia?
Tiada satu carta akaun yang ditetapkan untuk PKS. Anda menyusun carta yang sesuai dengan perniagaan anda, asalkan rekod anda menjelaskan transaksi dan kedudukan kewangan serta membolehkan akauntan menyediakan penyata kewangan yang betul. Cara yang praktikal ialah bermula dengan templat berkod yang ringkas dan meringkaskannya lagi.
Berapa banyak akaun yang perlu ada untuk perniagaan kecil?
Secukupnya untuk menjawab soalan bulanan anda. Perniagaan perkhidmatan kecil memerlukan jauh lebih sedikit akaun berbanding peniaga yang ada stok, pekerja dan pinjaman. Jika sesuatu akaun jarang bergerak, gabungkan; jika akaun umum terus membesar, asingkan item yang tersembunyi di dalamnya.
Akaun pengarah itu aset atau liabiliti?
Boleh jadi kedua-duanya. Jika pengarah meminjamkan wang kepada syarikat atau membayar kos syarikat sendiri, syarikat berhutang kepada pengarah, jadi ia liabiliti. Jika syarikat membayar kos peribadi pengarah, pengarah pula berhutang kepada syarikat dan baki itu menjadi aset. Akauntan anda akan membentangkannya dengan betul pada akhir tahun.
Adakah pemilik tunggal perlu carta akaun?
Ya. Lima kumpulan yang sama digunakan, tetapi bahagian ekuiti menggunakan akaun modal dan akaun ambilan, bukan modal saham dan untung tertahan. Kategori yang konsisten memudahkan pengiraan pendapatan perniagaan untuk Borang B, yang perlu difailkan selewat-lewatnya 30 Jun, dengan tempoh lanjutan e-Filing hingga 15 Julai.
Bolehkah saya ubah carta akaun kemudian?
Boleh, tetapi rancang dahulu. Buat perubahan pada awal tahun kewangan, padankan setiap akaun lama dengan akaun baharu, dan nyahaktifkan akaun yang sudah ada transaksi, jangan padam. Ini mengekalkan perbandingan dari tahun ke tahun dan meninggalkan jejak yang jelas untuk akauntan anda.
Sumber rasmi
Panduan ini ialah maklumat am untuk perniagaan di Malaysia setakat tarikh yang dinyatakan. Ia bukan nasihat cukai, undang-undang atau audit. Peraturan LHDN, SSM dan JKDM boleh berubah — semak panduan rasmi terkini atau ejen cukai atau juruaudit berlesen sebelum bertindak. Perkhidmatan audit, ejen cukai dan perakaunan profesional yang dikawal selia disediakan melalui rakan kongsi yang diberi kuasa sewajarnya jika diperlukan.
